Maatschappelijk prioriteren
Regels voor maatschappelijk prioriteren bij een vol stroomnet.
Sinds 1 oktober 2024 prioriteren we maatschappelijk. Dit is het gevolg van het codebesluit dat de Autoriteit Consument & Markt (ACM) op 18 april 2024 heeft genomen. Met maatschappelijk prioriteren kunnen klanten op de wachtlijst, die binnen de door de ACM bepaalde maatschappelijke kaders vallen, voorrang krijgen bij het toewijzen van transportcapaciteit. Denk onder andere aan scholen, waterschappen en de brandweer.
Let op: Op 1 januari 2026 is het kader gewijzigd. De eerste versie van het maatschappelijk prioriteringskader (ingegaan op 1 oktober 2024) bleek in de praktijk niet goed genoeg onderbouwd. De ACM heeft daarom een nieuw kader opgesteld. In het nieuwe kader blijven de 3 categorieën - congestieverzachters, veiligheid en basisbehoeften - hetzelfde, maar zijn er meer maatschappelijke functies en groepen aangewezen die in aanmerking komen voor maatschappelijke prioriteit. Lees het volledige nieuwsbericht.
Wat is maatschappelijk prioriteren?
Door de wachtlijst maatschappelijk te prioriteren krijgen sommige klanten een hogere positie op de wachtlijst. Dit zijn klanten met een maatschappelijke functie. Binnen de categorieën met een maatschappelijke functie worden de aanvragen gesorteerd op basis van de aanvraagdatum (de datum waarop de aanvraag compleet is).
Op 1 januari 2026 zijn de voorwaarden voor maatschappelijk prioriteren gewijzigd
De eerste versie van het maatschappelijk prioriteringskader (ingegaan op 1 oktober 2024) bleek in de praktijk niet goed genoeg onderbouwd. Dit oude kader is door rechter ongeldig verklaard. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) heeft daarom een nieuw kader opgesteld. In dit nieuwe kader komen er meer functies in aanmerking voor maatschappelijke prioriteit.
Wat betekent dit voor u?
- Heeft u al maatschappelijke prioriteit? Dan hoeft u niets te doen. Houd er wel rekening mee dat door de nieuwe regels, bepaalde aanvragen alsnog voorrang kunnen krijgen, waardoor uw positie op de wachtlijst mogelijk kan veranderen.
- Heeft u nog geen maatschappelijke prioriteit? Dan kunt u vanaf 1 januari 2026 controleren of uw bedrijf of organisatie nu mogelijk wel binnen het nieuwe kader valt. Vanaf half januari kunt u een aanvraag doen voor maatschappelijke prioriteit volgens de nieuwe regels. Voldoet de aanvraag aan de door de ACM gestelde eisen? Dan krijgt u deze voorrang op de wachtlijst. Staat u op de wachtlijst voor transportcapaciteit? Dan krijgt u half januari van ons bericht met meer informatie over het aanvraagproces.
Wie krijgt prioriteit?
Het prioriteringskader kent drie categorieën.
Congestieverzachters: dit zijn grootzakelijke klanten die, nadat ze zijn aangesloten, bijdragen aan de vermindering van congestiemomenten. Congestieverzachters zijn bijvoorbeeld batterijen of WKK-installaties
Voor de congestieverzachters gelden een aantal voorwaarden:
- Ze zijn bereid elk moment van de dag hun volledige vermogen flexibel te gebruiken (dat noemen we 100% afroepbaar)
- Ze beschikken over flexibel vermogen van minimaal 1 MW.
- Ze zijn netpositief.
- Veiligheid: dit zijn klanten die bijdragen aan de veiligheid in Nederland, zoals de brandweer, acute gezondheidszorg, ambulance, politie, AIVD, rechtspraak, justitie en gevangenis en Rijkswaterstaat. Per 1 januari 2026 is deze categorie uitgebreid met functies zoals telecom voor veiligheidsdiensten, verkeersveiligheid (lucht, spoor, water, wegen) en aanbieders van zeer sensitieve technologie.
- Basisbehoeften: Klanten die voorzien in bijvoorbeeld onderwijs, drinkwater, woonbehoefte en elektriciteit/warmte/gasnetten. Per 1 januari 2026 is dit uitgebreid met: afvalstoffenbeheer, openbaar vervoer, telecom voor openbare netwerken en uitbreiding van subcategorieën zoals gezondheidszorg (ziekenhuizen en bloedvoorziening) en woonbehoefte (individuele woningen en collectieve woonvormen).
Maatschappelijk prioriteren geldt alleen in congestiegebieden met een wachtlijst. Binnen de drie categorieën geldt het principe ‘first come – first serve’. Dit betekent dat de klant die het eerst een (volledige) aanvraag voor transportcapaciteit indient bij de netbeheerder, als eerste transportcapaciteit toegekend krijgt zodra dit beschikbaar is. De oorspronkelijke datum van de aanvraag voor transportcapaciteit blijft uiteraard leidend bij toepassing van het prioriteringskader.
Vanaf 1 juli 2026 geldt dit prioriteringskader ook voor kleinverbruik klanten
Tot 1 januari 2026 was het prioriteringskader van de ACM niet van toepassing op klanten met een kleine aansluiting. Vanaf 1 juli 2026 geldt dit kader zowel voor klanten met een grote aansluiting als klanten met een kleine aansluiting, zoals MKB en publieke laadpalen. In gebieden met netcongestie komen klanten met een kleine aansluiting ook op de wachtlijst vanaf 1 juli 2026. Klanten met maatschappelijke prioriteit – groot én klein – worden dan stapsgewijs aangesloten. Overheden krijgen extra mogelijkheden om projecten voor woningbouw en onderwijs tijdig aan te melden.
Behoort uw bedrijf tot één van deze categorieën? Dan kunt u maatschappelijk prioriteren bij ons aanvragen. U kunt uw aanvraag sturen naar maatschappelijkprioriteren@coteq.nl. In deze checklist ziet u gemakkelijk welke documenten wij nodig hebben om uw aanvraag in behandeling te kunnen nemen. De officiële toelichting van de gevraagde documenten vindt u in de publicatie in de Staatscourant. Voor het aanleveren van de bestuursverklaring vragen we u het volgende format te gebruiken.
Maatschappelijk prioriteren zorgt niet voor extra ruimte op het net
Het is goed om te weten dat het prioriteren op het stroomnet niet zorgt voor extra transportcapaciteit. Het regelt alleen de volgorde van aansluiten. Daarom blijven we het stroomnet uitbreiden én vragen we iedereen om slim om te gaan met energie. Vermijd piekuren waar mogelijk, dat helpt ons allemaal.
Bekijk hier de uitleg van Netbeheer Nederland: Zo werkt maatschappelijk prioriteren